{"id":62517,"date":"2025-12-21T21:09:21","date_gmt":"2025-12-21T20:09:21","guid":{"rendered":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/?p=62517"},"modified":"2025-12-21T21:13:35","modified_gmt":"2025-12-21T20:13:35","slug":"zdzislaw-beksinski-polski-artysta-ktory-chcial-fotografowac-sny-a-malowal-koszmary","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/2025\/12\/21\/zdzislaw-beksinski-polski-artysta-ktory-chcial-fotografowac-sny-a-malowal-koszmary\/","title":{"rendered":"Zdzis\u0142aw Beksi\u0144ski, polski artysta, kt\u00f3ry chcia\u0142 fotografowa\u0107 sny, a malowa\u0142 koszmary"},"content":{"rendered":"

Polska jest krajem, kt\u00f3ry w XX wieku zosta\u0142 brutalnie rozdarty przez dwa wielkie re\u017cimy totalitarne: nazizm i komunizm.<\/p>\n

Niekt\u00f3rzy przypisuj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 absolutnie niesklasyfikowanego polskiego artysty: Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego<\/strong> temu do\u015bwiadczeniu. Natkn\u0105\u0142em si\u0119 na jego prace osiem lat temu, szukaj\u0105c zdj\u0119cia do artyku\u0142u<\/a>, kt\u00f3ry niekt\u00f3rzy musieli uzna\u0107 za r\u00f3wnie dziwny, jak jego prace.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Beksi\u0144ski urodzi\u0142 si\u0119 24 lutego 1929 roku w Sanoku, ma\u0142ym miasteczku w po\u0142udniowo-wschodniej Polsce.<\/strong> Gdy mia\u0142 dziesi\u0119\u0107 lat, 1 wrze\u015bnia 1939 roku nazistowskie Niemcy najecha\u0142y zachodni\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 jego kraju. 17 wrze\u015bnia Zwi\u0105zek Radziecki najecha\u0142 cz\u0119\u015b\u0107 wschodni\u0105. Wszystko by\u0142o ustalone mi\u0119dzy tymi dwiema dyktaturami<\/a>.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Podobnie jak wiele innych polskich dzieci, Beksi\u0144ski musia\u0142 uczy\u0107 si\u0119 w tajemnicy<\/strong>, poniewa\u017c Niemcy zakazali edukacji w Polsce. Nazi\u015bci uwa\u017cali Polak\u00f3w za \u201epodludzi\u201d<\/strong> i odmawiali zapewnienia im jakiejkolwiek edukacji poza najbardziej podstawowym poziomem.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Opr\u00f3cz okrucie\u0144stw, kt\u00f3rych \u015bwiadkami byli wszyscy Polacy podczas tej wojny, niemiecka inwazja pozostawi\u0142a niezatarty \u015blad na ciele Beksi\u0144skiego: straci\u0142 palec wskazuj\u0105cy lewej r\u0119ki i cz\u0119\u015b\u0107 kciuka<\/strong>, gdy bawi\u0142 si\u0119 niewybuchami.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Po wojnie studiowa\u0142 na Wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej<\/strong>, uzyskuj\u0105c w 1952 roku dyplom in\u017cyniera architekta. Podczas studi\u00f3w o\u017ceni\u0142 si\u0119 z Zofi\u0105 Helen\u0105 Stankiewicz, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 syna, Tomasza<\/strong>, kt\u00f3ry p\u00f3\u017aniej zosta\u0142 znanym spikerem radiowym.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pocz\u0105tkowo Beksi\u0144ski pracowa\u0142 jako projektant w firmie autobusowej Autosan w Sanoku<\/strong>, swoim rodzinnym mie\u015bcie, gdzie wyr\u00f3\u017cnia\u0142 si\u0119 niezwykle oryginalnymi projektami nadwozi, dekoracji i logotyp\u00f3w. Jego projekty by\u0142y jednak tak nowatorskie, \u017ce \u017caden z nich nie trafi\u0142 do produkcji<\/strong>. We wrze\u015bniu 1977 roku przeprowadzi\u0142 si\u0119 z rodzin\u0105 do Warszawy.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Beksi\u0144ski rozpocz\u0105\u0142 swoj\u0105 przygod\u0119 ze \u015bwiatem sztuki jako rysownik. P\u00f3\u017aniej, pod koniec lat 50., eksperymentowa\u0142 z fotografi\u0105<\/strong>, tworz\u0105c nieco niepokoj\u0105ce monta\u017ce, takie jak jego s\u0142ynny autoportret z 1956 roku. W ko\u0144cu wybra\u0142 malarstwo jako najlepsze medium, by uwolni\u0107 swoj\u0105 pot\u0119\u017cn\u0105 wyobra\u017ani\u0119.<\/strong> To w\u0142a\u015bnie ta artystyczna modalno\u015b\u0107 ostatecznie przynios\u0142a mu s\u0142aw\u0119.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

M\u00f3wi si\u0119, \u017ce Beksi\u0144ski nie znosi\u0142 ciszy i zawsze malowa\u0142, s\u0142uchaj\u0105c muzyki klasycznej<\/strong>. Gatunkiem, kt\u00f3ry zazwyczaj wybiera\u0142 w takich momentach, by\u0142 neoromantyzm, kt\u00f3rego najs\u0142ynniejszym przedstawicielem jest wybitny polski muzyk Fryderyk Chopin. Muzeum Historyczne w Sanoku przechowuje ponad 1500 p\u0142yt CD z Beksi\u0144skim<\/a>, w tym utwory Chopina, Liszta, Griega, Dworzaka, Brucknera, Szostakowicza i G\u00f3reckiego. Podobno jego ulubionymi muzykami byli czeski neoromantyk Gustav Mahler, a zw\u0142aszcza radziecko-niemiecki Alfred Schnittke, kompozytor \u017cydowskiego pochodzenia, kt\u00f3ry pod koniec \u017cycia nawr\u00f3ci\u0142 si\u0119 na chrze\u015bcija\u0144stwo. Jego styl by\u0142 bardzo zr\u00f3\u017cnicowany, a w jego tw\u00f3rczo\u015bci widoczne by\u0142y wp\u0142ywy mistyczne.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Zdzis\u0142aw Beksi\u0144ski nigdy nie wyja\u015bni\u0142 znaczenia swoich k\u0142opotliwych dzie\u0142<\/strong>, kt\u00f3rym nigdy nie zatytu\u0142owa\u0142, a o kt\u00f3rych stwierdzi\u0142: \"Ja nic nie chce powiedzie\u0107, ani przekazywa\u0107. Maluj\u0119 to, co mi do g\u0142owy\"<\/a><\/em>. Po\u015bwi\u0119ci\u0142 si\u0119 malarstwu motyw\u00f3w fantastycznych, a obrazy wydawa\u0142y si\u0119 naznaczone strasznymi do\u015bwiadczeniami, jakie prze\u017cy\u0142a Polska w XX wieku.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Pewnego razu powiedzia\u0142 po prostu: \u201ePragn\u0119 malowa\u0107 tak, jakbym fotografowa\u0142 sny\u201d<\/em><\/a>. Jest to jedno z niewielu wyja\u015bnie\u0144, jakie by\u0142 sk\u0142onny udzieli\u0107 na temat swojej pracy.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Jednak to, co malowa\u0142 Beksi\u0144ski, bardziej przypomina\u0142o koszmary.<\/strong> Jego dzie\u0142a przedstawiaj\u0105 potworne postacie, istoty wygl\u0105daj\u0105ce na udr\u0119czone oraz krajobrazy ze \u015bwiata fantasy bli\u017cszego Mordorowi ni\u017c Lothl\u00f3rien<\/strong>, cho\u0107 nawet orkowie Saurona byliby przera\u017ceni niekt\u00f3rymi dzie\u0142ami tego polskiego artysty.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Beksi\u0144ski zerwa\u0142 wszelkie powi\u0105zania z jakimkolwiek znanym stylem artystycznym i w latach 90. XX wieku opisa\u0142 sw\u00f3j styl malarski jednym s\u0142owem: \u201ebarokowy\u201d.<\/strong> S\u0142owo to by\u0107 mo\u017ce trafnie opisuje niezwykle szczeg\u00f3\u0142owy, figuratywny styl wizualny, bardzo przypominaj\u0105cy tw\u00f3rczo\u015b\u0107 szwajcarskiego artysty Hansa Rudiego Gigera<\/strong>, widzian\u0105 w ameryka\u0144skich filmach z serii \u201eObcy\u201d.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Ostatnie lata jego \u017cycia by\u0142y r\u00f3wnie bolesne, co jego praca.<\/strong> Jego \u017cona, Zofia, zmar\u0142a 22 wrze\u015bnia 1998 roku na t\u0119tniaka aorty. Jego syn, Tomasz, pope\u0142ni\u0142 samob\u00f3jstwo rok p\u00f3\u017aniej, 24 grudnia 1999 roku, w Wigili\u0119, przedawkowuj\u0105c narkotyki. To Beksi\u0144ski odkry\u0142 cia\u0142o syna.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Niekt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce z tego powodu tw\u00f3rczo\u015b\u0107 Beksi\u0144skiego by\u0142a \"przekl\u0119ta\",<\/strong> ale prawda jest taka, \u017ce \u200b\u200bprzez kilkadziesi\u0105t lat tworzy\u0142 on groteskowe obrazy, mimo \u017ce zawsze by\u0142 cz\u0142owiekiem o dobrym poczuciu humoru i uprzejmym usposobieniu.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

\u017bycie Beksi\u0144skiego zako\u0144czy\u0142o si\u0119 brutalnie na kilka dni przed jego 76. urodzinami.<\/strong> W nocy z 21 na 22 lutego 2005 roku zosta\u0142 zasztyletowany w swoim warszawskim mieszkaniu. 19-letni Robert Kupiec, syn m\u0119\u017cczyzny, kt\u00f3ry przez lata opiekowa\u0142 si\u0119 Beksi\u0144skim, zosta\u0142 skazany za morderstwo, rzekomo dlatego, \u017ce malarz odm\u00f3wi\u0142 mu po\u017cyczki.<\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Dzi\u015b kilkadziesi\u0105t jego prac mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 w muzeach w ca\u0142ej Polsce<\/strong>, takich jak Muzeum Historyczne w Sanoku (kt\u00f3remu artysta zapisa\u0142 w testamencie wi\u0119kszo\u015b\u0107 swoich prac), Miejska Galeria Sztuki w Cz\u0119stochowie, Muzeum Narodowe we Wroc\u0142awiu, Nowohuckie Centrum Kultury w Krakowie, a nawet Muzeum Archidiecezji Warszawskiej. Od 2023 roku jego prace mo\u017cna ogl\u0105da\u0107 tak\u017ce na stronie internetowej Archiwum promocji sztuki Z. Beksi\u0144skiego<\/a><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a><\/p>\n

<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Polska jest krajem, kt\u00f3ry w XX wieku zosta\u0142 brutalnie rozdarty przez dwa wielkie re\u017cimy totalitarne: nazizm i komunizm.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[25974],"tags":[25973,25972,10464,25971],"class_list":["post-62517","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-sztuka","tag-alfred-schnittke","tag-gustav-mahler","tag-polska","tag-zdzislaw-beksinski"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62517"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62517"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62517\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62517"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62517"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62517"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}