Por \u00c1lvaro J. D\u00edaz-Mella<\/big><\/p>\n
Que ocorre cando un cidad\u00e1n incumpre unha obriga fronte \u00e1 Administraci\u00f3n? A resposta co\u00f1ec\u00e9mola todos.<\/strong> A pregunta de verdade \u00e9 outra: que ocorre cando \u00e9 a propia Administraci\u00f3n a que incumpre as s\u00faas fronte \u00f3 cidad\u00e1n.<\/p>\n Un espa\u00f1ol mant\u00e9n hoxe unha relaci\u00f3n permanente cun n\u00famero de administraci\u00f3ns p\u00fablicas que hai unhas d\u00e9cadas resultar\u00eda dif\u00edcil de imaxinar.<\/strong> A Uni\u00f3n Europea aproba normas que entran no ordenamento nacional. O Estado regula impostos, Seguridade Social ou Xustiza. As comunidades aut\u00f3nomas xestionan sanidade, educaci\u00f3n ou servizos sociais. Os concellos interve\u00f1en en urbanismo, mobilidade, licenzas ou tributos locais. A iso s\u00famanse organismos reguladores, axencias, deputaci\u00f3ns e consorcios. Esa presenza constante arrastra unha carga crecente de obrigaci\u00f3ns: declaraci\u00f3ns, autorizaci\u00f3ns, inspecci\u00f3ns, taxas e procedementos. Nunha sociedade complexa \u00e9 l\u00f3xico que existan regras. O discutible \u00e9 se ese aumento foi acompa\u00f1ado dunha mellora equivalente na eficacia administrativa<\/strong> e, sobre todo, dunha responsabilidade efectiva cando incumpre quen manda.<\/p>\n Cando un cidad\u00e1n presenta un documento f\u00f3ra de prazo ou omite un requisito, as consecuencias adoitan ser inmediatas:<\/strong> perde un dereito, recibe unha sanci\u00f3n ou ten que iniciar un procedemento para reparar o dano. Cando \u00e9 a Administraci\u00f3n a que incumpre un prazo legal<\/strong>, atrasa unha resoluci\u00f3n ou deixa sen contestaci\u00f3n unha solicitude, o cidad\u00e1n debe insistir, presentar novos escritos, interpo\u00f1er recursos ou acudir a \u00f3rganos de supervisi\u00f3n, mentres o procedemento segue o seu curso sen un custo equivalente para quen incumpriu.<\/p>\n Non son casos illados. O Defensor do Pobo rexistrou preto de 1.300 queixas individuais por atrasos na valoraci\u00f3n do grao de discapacidade durante 2025.<\/strong> A instituci\u00f3n consid\u00e9rao un problema estrutural e, na gran maior\u00eda dos casos, a espera supera con fartura o prazo legal de seis meses. En materia de transparencia, o 45,5% das reclamaci\u00f3ns presentadas ante o Consello de Transparencia e Bo goberno en 2025 tiveron como causa o silencio administrativo da Administraci\u00f3n Xeral do Estado. Esa porcentaxe sobe \u00f3 75,3% no \u00e1mbito auton\u00f3mico e local. En estranxeir\u00eda, nacionalidade e outros procedementos, o incumprimento rutineiro dos prazos do artigo 21 da Lei 39\/2015 \u00e9 unha experiencia estendida.<\/p>\n Estas dilaci\u00f3ns non responden a unha soa causa.<\/strong> Poden pesar a falta de persoal e de medios, a complexidade normativa, prioridades pol\u00edticas non declaradas ou unha organizaci\u00f3n interna deficiente. Agrupar \u00e1 Administraci\u00f3n Xeral do Estado, \u00e1s comunidades aut\u00f3nomas e \u00f3s concellos baixo un mesmo diagn\u00f3stico oculta diferenzas reais e dificulta as soluci\u00f3ns.<\/strong> Un atraso nun municipio pequeno non ten as mesmas ra\u00edces nin as mesmas v\u00edas de correcci\u00f3n que un na Axencia Tributaria ou nun servizo auton\u00f3mico de dependencia.<\/p>\n Existen mecanismos formais. O silencio administrativo permite entender estimada ou desestimada unha solicitude, segundo a materia, e abre a v\u00eda de recurso.<\/strong> A responsabilidade patrimonial ofrece, en teor\u00eda, unha indemnizaci\u00f3n por funcionamento anormal. Os recursos contencioso-administrativos, a responsabilidade disciplinaria e o control pol\u00edtico completan o cadro. O problema non \u00e9 que falten instrumentos, sen\u00f3n a s\u00faa eficacia pr\u00e1ctica.<\/strong> Activalos adoita ser lento, custoso para o interesado e pouco disuasorio para quen incumpre. A reclamaci\u00f3n patrimonial esixe probar dano, nexo causal e antijuridicidad, e a s\u00faa tramitaci\u00f3n pode alongarse anos. O silencio, en tantos casos que importan, non pecha o asunto: obriga a pelexar.<\/p>\n As resoluci\u00f3ns do Consello de Transparencia poden ser impugnadas xudicialmente polos organismos afectados<\/strong>, e o propio Consello mant\u00e9n un rexistro dos recursos promovidos contra elas por ministerios, organismos p\u00fablicos, empresas p\u00fablicas e particulares. Cando unha Administraci\u00f3n recorre unha resoluci\u00f3n do organismo creado para garantir o dereito de acceso \u00e1 informaci\u00f3n, o cidad\u00e1n queda atrapado entre instituci\u00f3ns p\u00fablicas e o custo de defender ese dereito volve recaer, de forma desproporcionada, sobre el.<\/p>\n Non se trata de cuestionar a existencia dunha Administraci\u00f3n capaz.<\/strong> Unha sociedade avanzada necesita instituci\u00f3ns que garantan dereitos, presten servizos e fagan cumprir a legalidade. Precisamente por iso, cuanto maior \u00e9 a s\u00faa capacidade para impo\u00f1er obrigaci\u00f3ns, recadar impostos ou exercer potestade sancionadora, maior deber\u00eda ser o seu deber de responder cando non act\u00faa conforme a lei. Detr\u00e1s de cada norma, de cada orzamento e de cada prioridade hai responsables pol\u00edticos que administran recursos procedentes do esforzo dos contribu\u00edntes.<\/strong> A responsabilidade pol\u00edtica non pode limitarse a inaugurar proxectos. Tam\u00e9n debe alcanzar \u00f3s atrasos, \u00e1s ineficiencias e \u00f3s resultados da xesti\u00f3n.<\/p>\n Correxir este desequilibrio esixe m\u00e1is que denuncias.<\/strong> Far\u00eda falta fixar prazos realistas, acompa\u00f1ados de consecuencias autom\u00e1ticas ou de doado activaci\u00f3n para o cidad\u00e1n. Publicar indicadores de cumprimento de prazos por organismo. Dese\u00f1ar incentivos claros para os xestores p\u00fablicos, e tam\u00e9n custos, vinculados o cumprimento efectivo. Axilizar a compensaci\u00f3n cando o atraso \u00e9 inxustificado.<\/p>\n A calidade dunha democracia non depende s\u00f3 da cantidade de normas que aproba nin do tama\u00f1o do seu aparello administrativo.<\/strong> Depende, sobre todo, de que as regras se apliquen co mesmo rigor a todos e de que o poder estea sometido a mecanismos efectivos de control e responsabilidade. Esixir contas \u00f3 cidad\u00e1n \u00e9 compatible con esixilas a quen exerce o poder. De feito, unha cousa carece de lexitimidade sen a outra.<\/p>\n \u00c1lvaro J. D\u00edaz-Mella<\/strong> ---<\/p>\n Imaxe: Meta.ai. Traducci\u00f3n: Elentir.<\/small><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"","protected":false},"author":343,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"inline_featured_image":false,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"categories":[13663],"tags":[],"class_list":["post-67227","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-galego"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-09-28 21:23:12","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category","extraData":[]},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67227","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/users\/343"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=67227"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/67227\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=67227"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=67227"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=67227"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n
\nVigo, setembro de 2026<\/p>\n