{"id":67588,"date":"2020-09-29T22:35:51","date_gmt":"2020-09-29T20:35:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/?p=67588"},"modified":"2026-10-02T03:24:34","modified_gmt":"2026-10-02T01:24:34","slug":"historia-pierwszego-amerykanskiego-zolnierza-ktory-zginal-w-wietnamie-weterana-armii-polskiej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.outono.net\/elentir\/2020\/09\/29\/historia-pierwszego-amerykanskiego-zolnierza-ktory-zginal-w-wietnamie-weterana-armii-polskiej\/","title":{"rendered":"Historia pierwszego ameryka\u0144skiego \u017co\u0142nierza, kt\u00f3ry zgin\u0105\u0142 w Wietnamie: weterana Armii Polskiej"},"content":{"rendered":"

W zesz\u0142\u0105 sobot\u0119, 26 wrze\u015bnia, przypad\u0142a 75. rocznica \u015bmierci Alberta Petera Deweya, ameryka\u0144skiego \u017co\u0142nierza o ciekawej historii wojskowej.<\/p>\n

Bezpo\u015brednia i stanowcza reakcja Polski na k\u0142amstwa Putina dotycz\u0105ce II wojny \u015bwiatowej<\/a><\/rel>
\nDywizjon 303: polscy lotnicy, kt\u00f3rzy bronili Zjednoczonego Kr\u00f3lestwa<\/a><\/rel><\/p>\n

Wpl\u0105ta\u0142 si\u0119 w II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 jako korespondent w Pary\u017cu<\/big><\/p>\n

Urodzony w Chicago w 1916 roku, Albert by\u0142 synem bankiera i republika\u0144skiego kongresmena Charlesa S. Deweya<\/strong>, kt\u00f3ry s\u0142u\u017cy\u0142 w Marynarce Wojennej Stan\u00f3w Zjednoczonych podczas I wojny \u015bwiatowej. Albert otrzyma\u0142 znakomite wykszta\u0142cenie, najpierw w elitarnym Instytucie Le Rosey w Szwajcarii, a ostatecznie uko\u0144czy\u0142 histori\u0119 Francji na Uniwersytecie Yale w 1939 roku, w tym samym roku rozpoczynaj\u0105c prac\u0119 jako korespondent w Pary\u017cu dla \u201eChicago Daily News\u201d.<\/strong> W ten spos\u00f3b Albert zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105, by\u0107 mo\u017ce w najbardziej nieoczekiwany spos\u00f3b dla obywatela ameryka\u0144skiego.<\/p>\n

Jego zaci\u0105g do Armii Polskiej we Francji<\/big><\/p>\n

Po niemieckiej i sowieckiej inwazji na Polsk\u0119, wielu polskim \u017co\u0142nierzom uda\u0142o si\u0119 dotrze\u0107 do Francji, tworz\u0105c Armi\u0119 Polsk\u0105 we Francji, sk\u0142adaj\u0105c\u0105 si\u0119 z oko\u0142o 85 000 ludzi<\/strong>, kt\u00f3rzy mieli przyczyni\u0107 si\u0119 do obrony kraju przed niemieck\u0105 inwazj\u0105 wiosn\u0105 1940 roku. Albert nie by\u0142 Polakiem ani nie mia\u0142 polskich korzeni, ale jego ojciec pracowa\u0142 w Polsce jako doradca finansowy rz\u0105du<\/strong> J\u00f3zefa Pi\u0142sudskiego w latach 1927\u20131931. Jako nastolatek Albert towarzyszy\u0142 ojcu w tym czasie w Polsce i ostatecznie pokocha\u0142 ojczyzn\u0119. Dlatego w maju 1940 roku postanowi\u0142 zaci\u0105gn\u0105\u0107 si\u0119 do Polskiego Korpusu Ambulans\u00f3w Wojskowych we Francji<\/strong>, gdzie s\u0142u\u017cy\u0142 jako kierowca ambulansu i sam op\u0142aca\u0142 sobie mundur \u2013 podobnie jak innym ameryka\u0144skim ochotnikom.<\/p>\n

<\/div>\n
Albert Peter Dewey (wskazany strza\u0142k\u0105) w polskim mundurze podczas s\u0142u\u017cby w Polskim Korpusie Ambulansowym we Francji w 1940 roku.<\/div>\n

Powr\u00f3t do Stan\u00f3w Zjednoczonych i zaci\u0105gni\u0119cie si\u0119 do armii ameryka\u0144skiej i OSS<\/big><\/p>\n

Po upadku Francji Albertowi uda\u0142o si\u0119 uciec do Hiszpanii, a nast\u0119pnie do Portugalii, sk\u0105d powr\u00f3ci\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych. Po powrocie do ojczyzny, w 1942 roku, zaci\u0105gn\u0105\u0142 si\u0119 do armii ameryka\u0144skiej<\/strong>, pe\u0142ni\u0105c s\u0142u\u017cb\u0119 wywiadowcz\u0105. Co ciekawe, zawsze nosi\u0142 orze\u0142ek Wojska Polskiego<\/strong> na lewej kieszeni munduru wojskowego USA<\/strong>, upami\u0119tniaj\u0105c s\u0142u\u017cb\u0119 w Armii Polskiej we Francji.<\/p>\n

W 1943 roku Albert do\u0142\u0105czy\u0142 do Biura S\u0142u\u017cb Strategicznych (OSS), s\u0142u\u017cby wywiadowczej, kt\u00f3ra poprzedza\u0142a CIA<\/strong>, i zosta\u0142 przeniesiony do po\u0142udniowej Francji, aby wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107 z francuskim ruchem oporu w Mission \u00c9toile. Za swoj\u0105 s\u0142u\u017cb\u0119 otrzyma\u0142 od w\u0142adz Wolnej Francji Krzy\u017c Wojenny i Legi\u0119 Zas\u0142ugi.<\/p>\n

<\/div>\n
Albert Peter Dewey w mundurze kapitana Armii Stan\u00f3w Zjednoczonych. Zwr\u00f3\u0107 uwag\u0119 na orze\u0142ek Wojska Polskiego na lewej kieszeni jego bluzy, pami\u0105tk\u0119 s\u0142u\u017cby w Polskim Korpusie Ambulansowym we Francji w 1940 roku.<\/div>\n

Operacja Embankment OSS w Sajgonie<\/big><\/p>\n

Albert wr\u00f3ci\u0142 do Stan\u00f3w Zjednoczonych i w lipcu 1945 roku otrzyma\u0142 zadanie podr\u00f3\u017cy na Cejlon, a stamt\u0105d do Sajgonu w Indochinach, w ramach operacji Embankment.<\/strong> Pi\u0119cioosobowa grupa dowodzona przez Alberta, w\u00f3wczas podpu\u0142kownika, przyby\u0142a samolotem C-47 Dakota na japo\u0144skie lotnisko Tan Son Nhut w Sajgonie. Sta\u0142o si\u0119 to 4 wrze\u015bnia 1945 roku, dwa dni po kapitulacji Japonii.Ich misj\u0105 by\u0142o zbadanie zbrodni wojennych oraz odnalezienie i ewakuacja alianckich je\u0144c\u00f3w wojennych.<\/strong> Ta niewielka grupa zdo\u0142a\u0142a uwolni\u0107 214 ameryka\u0144skich je\u0144c\u00f3w wojennych na obrze\u017cach Sajgonu i osiedli\u0142a si\u0119 w Villa Ferrier, na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od wspomnianego lotniska<\/strong>, staj\u0105c si\u0119 w tym czasie jedyn\u0105 si\u0142\u0105 alianck\u0105 w Sajgonie.<\/p>\n

Po przybyciu do Wietnamu grupa Alberta nawi\u0105za\u0142a kontakt z przyw\u00f3dcami ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego Viet Minhu<\/strong>, na czele kt\u00f3rego sta\u0142 Ho Chi Minh, kt\u00f3ry 2 wrze\u015bnia og\u0142osi\u0142 niepodleg\u0142o\u015b\u0107 Indochin. Albert by\u0142 autorem pierwszego ameryka\u0144skiego raportu o niepodleg\u0142o\u015bci Wietnamu, opublikowanego w Sajgonie 7 wrze\u015bnia. Kontakty Alberta z Viet Minhem rozgniewa\u0142y Francuz\u00f3w i Brytyjczyk\u00f3w do tego stopnia, \u017ce \u200b\u200bbrytyjski genera\u0142 Douglas Gracey uzna\u0142 go za persona non grata<\/strong> i nakaza\u0142 mu opuszczenie kraju. Sta\u0142o si\u0119 to 26 wrze\u015bnia 1945 roku. Albert zastosowa\u0142 si\u0119 do rozkazu brytyjskiego genera\u0142a i wr\u00f3ci\u0142 jeepem do Villa Ferrier, aby wsi\u0105\u015b\u0107 do samolotu i opu\u015bci\u0107 Wietnam.<\/p>\n

<\/div>\n
Oficerowie OSS USA u boku partyzant\u00f3w Viet Minhu w sierpniu 1945 r. W centrum zdj\u0119cia, ubrany w bia\u0142\u0105 koszul\u0119, znajduje si\u0119 Ho Chi Minh, przyw\u00f3dca wietnamskiego ruchu niepodleg\u0142o\u015bciowego.<\/div>\n

Zasadzka, w kt\u00f3rej zgin\u0105\u0142<\/big><\/p>\n

W tym czasie rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 ju\u017c walki mi\u0119dzy si\u0142ami francuskimi a Wietminem. W drodze powrotnej na lotnisko, jeep Alberta wpad\u0142 w zasadzk\u0119 Wietminu. Albert zosta\u0142 postrzelony i zabity<\/strong>, a towarzysz\u0105cy mu major Herbert Bleuchel zdo\u0142a\u0142 uciec. \u017bo\u0142nierze OSS zostali obl\u0119\u017ceni przez Wietnamczyk\u00f3w w Villa Ferrier, dop\u00f3ki nie otrzymali pomocy od grupy Gurkh\u00f3w z armii brytyjskiej.<\/p>\n

\u015amier\u0107 Alberta pozostaje owiana kontrowersjami<\/strong>, poniewa\u017c niekt\u00f3rzy z jego towarzyszy z OSS obwiniali Brytyjczyk\u00f3w za to, co si\u0119 sta\u0142o. Wietminh ostatecznie pot\u0119pi\u0142 ten incydent<\/strong>, twierdz\u0105c, \u017ce \u015bmier\u0107 Alberta nast\u0105pi\u0142a w wyniku pomy\u0142ki, poniewa\u017c zosta\u0142 wzi\u0119ty za francuskiego \u017co\u0142nierza. Ho Chi Minh napisa\u0142 nawet do prezydenta Trumana, aby z\u0142o\u017cy\u0107 kondolencje i wyrazi\u0107 przyja\u017a\u0144 ze Stanami Zjednoczonymi.<\/strong> Sojusznicza Komisja Kontroli wyrazi\u0142a w\u0105tpliwo\u015bci, czy zasadzki da\u0142oby si\u0119 unikn\u0105\u0107, gdyby Francuzi nie zakazali cz\u0142onkom OSS eksponowania ameryka\u0144skiej flagi na ich jeepach. Incydent ten uwypukli\u0142 napi\u0119te stosunki mi\u0119dzy aliantami w Indochinach<\/strong> w miesi\u0105cach po zako\u0144czeniu II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

Cia\u0142a Alberta nigdy nie odnaleziono, wi\u0119c opr\u00f3cz tego, \u017ce zosta\u0142 pierwszym Amerykaninem poleg\u0142ym w Wietnamie, jest r\u00f3wnie\u017c uwa\u017cany za pierwszego zaginionego w akcji (MIA).<\/strong> W swoim ostatnim raporcie przed powrotem na lotnisko w Sajgonie napisa\u0142: \u201eKochinchina p\u0142onie; Francuzi i Brytyjczycy s\u0105 tu wyko\u0144czeni, a my powinni\u015bmy opu\u015bci\u0107 Azj\u0119 Po\u0142udniowo-Wschodni\u0105\u201d<\/em>. Dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej, w 1965 roku, Stany Zjednoczone w pe\u0142ni zaanga\u017cowa\u0142y si\u0119 w wojn\u0119 w Wietnamie<\/strong>, krwawy konflikt, kt\u00f3ry trwa\u0142 kolejne 10 lat i stanowi\u0142 pierwsz\u0105 powa\u017cn\u0105 kl\u0119sk\u0119 militarn\u0105 kraju.<\/p>\n

Bibliografia:<\/p>\n