Menos malo non é bo

Por Álvaro J. Díaz-Mella

Raquel, a miña sogra, ten 82 anos. Cando falamos de listas de espera, penso nela. Non nunha media estatística, senón no que significa agardar atención a esa idade. A espera pode comezar no centro de saúde e continuar despois no hospital: unha consulta, unha proba e, se fai falta, unha intervención.

Os portos galegos: o que puido ser e non foi
Galicia, mal conectada

Detrás de cada cita pendente hai unha persoa que necesita saber que lle ocorre e que pódese facer. A sanidade é o servizo público ó que acudimos cando o corpo deixa de responder como esperamos. Nese momento, unha explicación administrativa non substitúe unha resposta a tempo. Quen está preocupado pola súa saúde necesita información e unha data, non un horizonte que se afaste cada vez que intenta alcanzalo.

Os datos difundidos por Sanidade mostran que, ó peche do primeiro semestre de 2026, a demora media cirúrxica na lista de espera estrutural de Galicia situouse en 89,5 días, fronte ós 69,3 de xuño de 2025. Os pacientes rexistrados nesa lista pasaron de 49.223 a 57.680, un aumento do 17,2 por cento. É un empeoramento que obriga a responder. A Xunta atribúeo ás folgas médicas contra a reforma do Estatuto Marco. O seu impacto debe terse en conta. Pero a demora cirúrxica xa aumentara ó peche de 2025 e seguía por encima da rexistrada antes da pandemia. Tamén houbo folgas aquel ano. A cuestión é determinar que parte da deterioración responde o conflito e que outros factores impiden recuperar mellores tempos.

Gobernar consiste tamén en anticipar dificultades, limitar os seus efectos e recuperar o terreo perdido. Sanidade anunciou reorganización de axendas, reprogramación de citas e reforzos para atender a actividade aprazada. O plan de reforma da Atención Primaria ata 2030 debe someterse ó mesmo criterio: comprobar que asistencia consegue prestar. Unha praza anunciada non equivale aínda a un profesional dispoñible na consulta.

O Goberno galego poderá responder que, na sanidade pública, en Galicia espérase menos que noutras rexións españolas. Aínda que sexa así en determinados indicadores, menos malo non é bo. Compararse serve para coñecer a situación, pero non para converter unha demora en aceptable. A referencia debe ser a necesidade do enfermo e o tempo clinicamente razoable para atendela. Unha media tampouco conta toda a historia. Non di canto leva esperando cada paciente nin que significa esa demora no seu caso. Por iso debemos coñecer as diferenzas entre áreas e especialidades, o número de persoas pendentes e cantas carecen aínda dunha data asignada. Publicar un dato xeral é un comezo; mostrar o que hai detrás permite xulgar se as medidas funcionan.

A sanidade pública é gratuíta no momento de usala, pero sostémola entre todos cos nosos impostos. Ese esforzo dános dereito a reclamar que os recursos se administren ben. O acceso sen pago directo non rebaixa a esixencia sobre os tempos, a organización ou a calidade do servizo. Defender o público tamén significa cuestionar unha xestión que non alcanza os resultados necesarios.

E aquí importa lembrar quen tivo tempo para actuar. Desde que Gerardo Fernández Albor chegou á presidencia da Xunta en xaneiro de 1982, AP e PP ocuparon esa presidencia durante aproximadamente o 86 por cento do tempo. Esa permanencia non explica por si soa cada problema, pero impide presentarse como un recentemente chegado ante as carencias do sistema. O Ministerio ten as súas responsabilidades; as folgas afectan á actividade, e a demografía e a dispoñibilidade de profesionais condicionan a asistencia. Todo iso debe formar parte da análise. Ningunha dificultade, con todo, pode converterse nunha escusa permanente. A cada administración correspóndelle actuar desde as súas competencias e dar conta do que consegue.

Por iso as preguntas ó conselleiro de Sanidade son sinxelas. ¿Que redución das demoras comprométese a conseguir e en que prazo? ¿Como saberemos se os reforzos anunciados están realmente dispoñibles? ¿Como se informa a quen segue sen data? As respostas deben permitir comprobar os avances sen ter que descifrar un informe nin confiar unicamente nunha declaración.

Tamén hai que coidar a quen presta a asistencia. Médicos, enfermeiras, técnicos e persoal administrativo necesitan unha organización que lles permita traballar ben. A crítica ó Sergas non debe confundirse cun reproche indiscriminado ós seus profesionais: pedir que o sistema mellore é reclamar que o seu traballo teña respaldo e que os recursos cheguen onde fan falta.

Raquel non pide pasar diante de ninguén. Pide que a espera teña un límite adecuado á súa necesidade, que alguén responda e que a cita chegue antes de que a súa preocupación se converta nun problema maior. É o mínimo que cabe reclamar a unha Administración que xestiona a nosa saúde e o noso diñeiro. O fracaso alleo nunca debería ser a medida do noso éxito. Galicia merece unha sanidade que recoñeza as súas dificultades sen resignarse a elas e demostre as súas melloras na vida dos pacientes. A boa xestión non se proclama: demóstrase.

Álvaro J. Díaz-Mella
Vigo, outubro de 2026

Fontes:

• Europa Press — Listas de espera de xuño de 2026 e explicación de Sanidade.
• elDiario.es — Balance das listas de espera ao peche de 2025.
• Xunta de Galicia — Plan de reforma da Atención Primaria 2026-2030.
• ABC — Reprogramación de citas e reforzo de servizos anunciados polo Sergas.

---

Foto: Xunta de Galicia. Traducción: Elentir.