«Prohibido falar catalán, eúscaro e galego»: feitos contra un bulo sobre o franquismo

A esquerda española hase autoerixido en custodia da chamada "memoria histórica" e á vez difunde falsedades sobre o noso pasado.

«O teu idioma soa mal»: a estupidez nacionalista que moitos asumiron
Os topónimos en español de Galicia, a hispanofobia e o xornalismo lixo

Este xoves, a Cadena SER publicou un vídeo de Xema J. Maldonado afirmando: "Prohibido falar catalán, eúscaro e galego. Ata a morte de Franco non se podía usar outro idioma que non fose o español, ¿imaxínasche cantas cousas perdémosnos?"Xa leva máis de mil respostas, con moitos usuarios de Twitter desmontando con datos e exemplos esa mentira. Porque si: é mentira que durante o franquismo non se puidese falar en galego, catalán e vasco. Pódese criticar a esa ditadura por moitas cousas (como a todas as ditaduras), pero esa acusación é tan falsa como ridícula. Repasemos algúns exemplos:

• En abril de 1941 relánzase a Euskaltzaindia (Academia da Lingua Vasca), co permiso da Deputación Foral de Vizcaya. O 28 de abril dese ano celebrou a súa primeiro reunión desde a Guerra Civil Española.
• En 1948 empezou a publicarse a revista Egan, financiada pola Deputación de Guipúscoa e que inicialmente era unha publicación bilingüe en vasco e español, converténdose nunha revista exclusivamente en vasco desde 1953.
• A Euskaltzaindia (Academia da Lingua Vasca) celebrou o seu primeiro solemne acto público tras a Guerra Civil o 25 de xuño de 1949, co nomeamento do xornalista navarro Juan Miguel Seminario de Vermellas como membro da academia.
• A Editorial Galaxia foi fundada en 1950. Foi creada polo escritor Ramón Otero Pedrayo e desde os seus inicios só publica libros en galego.
• En 1952 a editorial Itxaropena, fundada en 1932, inicia a súa colección Kuliska Sorta, coa publicación da obra "Noni ta Mani". Esta colección publicou 76 títulos en lingua vasca ata 1973, cando publicou o seu último título, "Deunor, Idahon artzain ta euskaldun".
• Entre 1952 e 1974 publicáronse 5.878 libros en catalán en España, segundo datos do Instituto Nacional do Libro Español.
• En 1961 se inicia la colección literaria Auspoa, creada por Antonio Zavala y dedicada a estudiar, divulgar y fomentar la literatura popular vasca.
• O primeiro Día das Letras Galegas celebrouse o 17 de maio de 1963, organizado pola Real Academia Galega e dedicado a Rosalía de Castro. Celebráronse 12 días das Letras Galegas ata a morte de Franco, todos eles dedicados a autores en lingua galega.
• RTVE empezou a facer emisións en catalán o 27 de outubro de 1964. Fíxoo cunha obra de teatro: "La ferida luminosa", do escritor barcelonés Josep Maria de Sagarra (1894-1961), obra que en 1955 recibira o Premio Nacional de Teatro.
• O cantautor Mikel Laboa publicou o seu primeiro disco en vasco en 1964: "Azken". Ata a morte de Franco lanzou outros cinco discos en vasco: "Ursuako kanta" (1966), "Bertolt Brecht" (1969, prohibido pola censura por homenaxear a un poeta comunista), "Haika mutil" (1969), "Euskal kanta berria" (1972) e "Bat-hiru, 1-3" (1974).
• O cantautor Joan Manuel Serrat lanzou o seu primeiro disco, en catalán, en 1967: "Ara que tinc Vint Anys". Ata a morte de Franco publicou outros catro discos en catalán: "Cançons Tradicionals" (1968), "Com ho fa o Vent" (1969), "Serrat IV" (1970) e "Per ao meu Amic" (1973).
• En 1970 Andrés do Barro lanzou a canción "Ou tren", en galego. Chegou a ser a primeira das listas españolas. Ese cantante de Ferrol tivo outras tres cancións en galego que foron número un nas listas españolas durante o franquismo: "Corpiño xeitoso" (1970), "San Antón" (1971) e "Pandeirada" (1971).
• En 1971 fundouse o Instituto da Lingua Galega (ILG) na Universidade de Santiago de Compostela, unha institución dedicada á investigación lingüística do galego.
• En 1971 apareceu o grupo de música tradicional vasca Oskorri, que desde os seus inicios só fai música en lingua vasca. Lanzou o seu primeiro disco en 1975, titulado "Gabriel Arestiren Oroimenez".
• En 1972 apareceu o grupo de música tradicional galega Fuxan vos Ventos, que fixo toda a súa produción musical en galego. O seu debut tivo lugar ese mesmo ano no III Festival Musical de San Lucas de Mondoñedo (Lugo), onde o grupo obtivo o primeiro premio por unha canción en galego.
• O 30 de maio de 1975, o Ministerio de Educación e Ciencia publica o Decreto 1433/1975 que "regula a incorporación das Linguas nativas nos programas dos Centros de Educación Preescolar e Xeral Básica". Era unha norma destinada a introducir o galego, o catalán e o vasco nas escolas, co fin de "favorecer a integración escolar do alumno que recibiu como materna unha lingua distinta da nacional".

---

Foto: Jalón Ángel. Francisco Franco no seu despacho en Salamanca en agosto de 1936.